أبو الحسن الشعراني
504
پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)
مؤلف : و نيز آيه دليل است بر بطلان قول آنانكه ايشان گفتند : مناظره و محاجه نبايد كردن ؛ براى آنكه خداى تعالى از ابراهيم عليه السّلام اين معنى باز گفت و او را بدين مدح كرد . علّامه شعرانى : قول جماعتى از حشويّهء اهل حديث است كه گويند : علم كلام و تحصيل اصول دين به دليل و حجّت عقلى موجب گمراهى است و دين را بايد از حديث و قرآن فراگرفت و عقل موجب گمراهى انسان است . « 1 » مؤلف : در خبر است كه يك روز مأمون با امام على بن موسى الرضا عليهما السّلام نشسته بود ، گفت : يابن رسول اللّه ! دليل توانى گفتن از كتاب خداى تعالى كه تو فرزند پيغمبرى از صلب او ؟ گفت : بلى . گفت : آيهء مباهله نخواهم أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ « 2 » و آيهء سورهء انعام نخواهم وَ مِنْ ذُرِّيَّتِهِ داوُدَ وَ سُلَيْمانَ . « 3 » گفت : آن نيارم . گفت : چيست ؟ گفت : قوله تعالى : حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ وَ بَناتُكُمْ . « 4 » گفت : از كجا دليل مىكند اين آيه ؟ گفت : چه گويى اگر رسول خدا حاضر آيد و خطبه كند به تو و دخترت را بخواهد ، به او بدهى ؟ گفت : چگونه ندهم و كه باشد كه اين رغبت نكند . گفت : اگر از من خواهد - مثلا - من دختر ندهم به او . گفت : چرا ؟ گفت : از آنكه دانى كه اجماع است كه فرزند زاده از پسرزاده و دخترزاده بر مرد حرام باشد . علّامه شعرانى : به ظاهر قرآن تمسّك كرد به ضميمهء اجماع و اين دليل بر حجّيت اجماع است . « 5 » وَ تِلْكَ حُجَّتُنا آتَيْناها إِبْراهِيمَ . « 6 » مؤلف : أي حجّة على صحّته و هذا يدلّ على أنّ كلّ من قال قولا أو اعتقد مذهبا
--> ( 1 ) . همان ، ص 476 . ( 2 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 61 . ( 3 ) . انعام ( 6 ) آيهء 84 . ( 4 ) . نساء ( 4 ) آيهء 23 . ( 5 ) . روح الجنان ، ج 4 ، ص 480 . ( 6 ) . انعام ( 6 ) آيهء 83 .